منطقه ابهر از نخستین زیستگاه های انسانی ایران است که از قذمت و پیشینه طولانی بر خوردار بوده است. نشانه های موجود در تپه های باستانی منطقه ، بر وجود حیات در هزاره اول پیش از میلاد در این منطقه گواهی می دهند

براساس بررسی های انجام شده نخستین جایگاه سکونت در ابهر قلعه تپه بوده که این منطقه را می توان جزو اولین زیستگاه های استان زنجان به شمار آورد که قدمت آن به هزاره های پیش از میلاد می رسد . کشفیات موجود ثابت کرده است که قدمت ” قلعه تپه” یا “تل دارا” به دوره کیانیان می رسد و همچنین ثابت شده کاخ داراب شاه پادشاه کیانی در این منطقه قرار داشته و احتمالا در ان دوران این قلعه به عنوان پادگان سربازان استفاده می شده است

در دوران ساسانیان منطقه ابهررود تحت تسلط یکی از هفت خاندان مهم حکومت گر ایران بنام خاندان مهران قرار داشته و از رونق خوبی برخوردار بوده است . در دوره اسلام نیز به علت هم مرز بودن با دیلم و تمایل سرداران عرب به تسلط بر دیلم اهمیت خاصی داشته است . در دوران قاجار نیز به علت ارتباط با روسیه و گذشتن مسیر ارتباطی تهران – روسیه از ابهر و زنجان، این منطقه اهمیت ارتباطی داشته است.

نژاد مردم شهرستان ابهر آریایی و زبان اصلی آنان ترکی است